Tai biến mạch máu não là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách sơ cứu cơ bản

Tai biến mạch máu não là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách sơ cứu cơ bản

Tai biến mạch máu não hay còn gọi là đột quỵ xảy ra khi nguồn cung cấp máu cho não bị chặn hoặc gián đoạn. Đây là một tình trạng cấp cứu y tế khẩn cấp cần được chăm sóc y tế kịp thời. Việc được điều trị sớm giúp giảm thiểu tình trạng tổn thương não và các biến chứng tiềm ẩn.

Người trải qua cơn tai biến thường phải chịu các di chứng hết sức nặng nề như tổn thương não kéo dài, tàn tật, thậm chí là tử vong. Do đó, việc quan tâm đến cách điều trị tai biến mạch máu não và các phương pháp hỗ trợ phục hồi sau tai biến thế nào cho hiệu quả là hết sức cần thiết, nhất là những người có người thân bị tai biến. Tai biến mạch máu não là một tình trạng cấp cứu y tế khẩn cấp cần được chăm sóc y tế kịp thời. Việc được điều trị sớm giúp giảm thiểu tình trạng tổn thương não và các biến chứng tiềm ẩn.

1/ Tai biến mạch máu não là gì:

Bệnh tai biến mạch máu não là bệnh lý bị gây ra bởi tình trạng không thể cung cấp máu cũng như oxy đến não khiến cho não bị mất chức năng một cách đột ngột mang tính chất cấp tính. Bệnh lý diễn ra trong vòng 24 giờ đồng hồ, tai biến mạch máu não nặng có khả năng dẫn đến tử vong trong thời gian này. Theo một số nghiên cứu thì đây là bệnh lý gây tử vong nhiều thứ 2 trên thế giới và Việt Nam, chỉ đứng sau bệnh lý tim mạch.

Bệnh được chia làm 2 thể lâm sàng như sau:

Đột quỵ nhồi máu não: Đây là tình trạng tắc nghẽn động mạch mang máu cho não. Một số loại đột quỵ nhồi máu não đó là huyết khối, nhồi máu ổ khuyết, tắc mạch máu não...

Đột quỵ chảy máu não: Đây là tình trạng tai biến mạch máu não do hiện tượng vỡ mạch máu não gây ra. Một số loại đột quỵ chảy máu não là chảy máu bên trong nhu mô não, chảy máu não và tràn máu ra não thất, chảy máu não thất nguyên phát, chảy máu dưới màng nhện, chảy máu não sau khi nhồi máu não xảy ra.


2 thể lâm sàng của bệnh tai biến mạch máu não

2/ Nguyên nhân gây ra tai biến mạch máu não đó là:

+ Cao huyết áp

+ Hàm lượng mỡ máu cao

+ Mắc bệnh đái tháo đường

+ Hút thuốc lá

+ Vỡ túi phình của động mạch não

+ Dị dạng một số động mạch hoặc tĩnh mạch

+ Xảy ra hiện tượng rối loạn đông máu, rối loạn cầm máu trong cơ thể.

+ Chảy máu bên trong ổ nhồi máu não gây ra tai biến mạch máu não.

+ Chảy máu não không rõ nguyên nhân.

Những triệu chứng của bệnh tai biến mạch máu não xuất hiện ngẫu nhiên, mang tính đột ngột, có thể ban đầu triệu chứng rất nhẹ nhưng sau đó bệnh sẽ tiến triển nặng hơn nên cần chú ý những triệu chứng này để có thể xử trí tai biến mạch máu não kịp thời:

+ Liệt vận động, rối loạn cảm giác nửa người như liệt chi trên, chi dưới, tê bì chi...

+ Rối loạn về ngôn ngữ như nói khó, không tìm được từ ngữ để diễn đạt lời nói, không hiểu người khác nói...

+ Thị lực giảm, có thể mù 1 mắt.

+ Đau đầu dữ dội, đột ngột, buồn nôn, nôn, chóng mặt.

+ Đi đứng loạng choạng, không thể phối hợp các động tác với nhau.

+ Một số dấu hiệu rối loạn ý thức như lú lẫn, hôn mê, ngủ sâu...

+ Dây thần kinh VII bị liệt nên có dấu hiệu méo miệng


Méo miệng do liệt dây thần kinh số VII

+ Dây thần kinh III, VI, VII có thể bị thương tổn dẫn đến dấu lác mắt hay sụp mi

+ Rối loạn chức năng của cơ vòng khiến bệnh nhân tiểu không tự chủ, bí tiểu

+ Hội chứng màng não

+ Kích động, trầm cảm

+ Huyết áp tăng trên 180/110mmHg, mạch đập nhanh.

+ Khi có dấu hiệu chảy máu não thì tình trạng rối loạn hô hấp có thể diễn ra.

3/Cách điều trị tai biến mạch máu não:

Hiện nay, việc điều trị tai biến mạch máu não có thể kết hợp giữa các phương pháp Tây y hiện đại (phẫu thuật hoặc dùng thuốc Tây) với việc điều trị y học cổ truyền (các bài thuốc Đông y, châm cứu, bấm huyệt…) kết hợp tập vật lý trị liệu…

Một số loại thuốc Tây được dùng để điều trị bệnh tai biến mạch máu não là các thuốc có tác dụng làm tan huyết khối để phá vỡ cục máu đông. Với người bị bệnh tim, huyết áp cao, rung tâm nhĩ (nhịp tim nhanh, không đều), cholesterol cao và đái tháo đường, các bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc và yêu cầu thay đổi chế độ ăn uống, tập thể dục hay duy trì các thói quen, lối sống lành mạnh khác.

+ Đảm bảo thông khí tốt cho bệnh nhân

+ Theo dõi các chỉ số sinh tồn: nhịp tim, nhịp thở, huyết áp, tri giác

+ Xét nghiệm cơ bản cần làm ngay

+ Chống phù não

+ Kiểm soát HA

– Đối với bệnh nhân có xuất huyết não khi HA tăng >200/120 mmHg cần hạ HA.

– Đối với bệnh nhân nhồi máu không có xuất huyết não điều trị thuốc hạ huyết áp nên duy trì ở mức 150/90 mmHg.

+ Thuốc chống đông và ức chế tiểu cầu:

–   Heparin được dùng chống đông máu trong lòng mạch, cửa sổ dùng có tác dụng trong khoảng thời gian 4,5 tiếng sau khi bị tai biến ( giờ vàng : 4,5 tiếng ).

–   Aspirin và các thuốc ức chế tiểu cầu dùng sớm có tác dụng dự phòng TBMMN tái phát

+ Phẫu thuật lấy khối máu tụ      

+ Can thiệp nội mạch để lấy máu tụ:

– Là phương pháp tối ưu để có thể lấy khối máu tụ tắc nghẽn trong não bằng  cách  dùng 1 carette có nòng  xoắn ốc kết hợp với chụp cộng hưởng từ để tìm khối máu tụ rồi kéo  khối máu tụ trong não ra, giải quyết được tắc nghẽn mạch máu não. Với phương pháp này người bệnh muốn điều trị có hiệu quả cần phải kịp thời đến trung tâm cấp cứu chuyên khoa sâu về thần kinh sọ não, tim mạch trong giờ vàng  thì mới có cơ hội chữa lành. ( Giờ vàng là thời gian vàng để có thể cứu sống người bệnh ). Bình thường giờ vàng trong Tây y khoảng 4,5 tiếng  đến 6 tiếng .( kể từ khi mắc bệnh đến khi được điều trị bằng các kỹ thuật trên người bệnh phải đến trước 6 tiếng ). Trên thực tế chỉ có 1-2% số người đến kịp giờ vàng . Vì vậy cơ hội người bệnh được điều trị cũng rất thấp. Nên tỷ lệ tử vong còn cao.


Chụp cộng hưởng từ tìm nguyên nhân gây tai biến mạch máu não

4/ Cần làm gì để sơ cứu bệnh nhân tai biến?

Khi bệnh nhân bị tai biến thì người nhà phải biết một số thao tác cơ bản sau trong thời gian chờ đợi xe cứu thương:

- Báo cáo rõ tình trạng của bệnh nhân để các y bác sĩ chuẩn bị, điều này rất có ích trong quá trình cấp cứu.

- Nới lỏng quần áo, tư thế nằm nghiêng an toàn (hay còn gọi là tư thế hồi sức cấp cứu) là tư thế nhằm bảo vệ đường thở của bệnh nhân, cũng lựa chọn tốt nhất trong việc đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

- Nếu người bệnh bị nôn cần nghiêng đầu sang một bên để tránh tính trạng xộc lên mũi gây khó thở. Khi nằm ngửa, lưỡi sẽ bị tụt xuống họng, gây cản trở, bít tắc đường thở. Nếu bệnh nhân nôn trong khi đang nằm ngửa và ý thức không hoàn toàn tỉnh táo, sẽ dễ dàng hít phải các chất nôn vào phổi, gây tắc đường thở hoặc suy hô hấp, rất nguy hiểm. Do đó cần đặt bệnh nhân nằm nghiêng về một bên để các chất nôn dễ dàng thoát ra ngoài.

- Nếu có hiện tượng co giật ngay lập tức lấy que hoặc đũa có quấn vải để ngang giữa hai hàm răng, việc này giúp cho bệnh nhân không cắn vào lưỡi.

Đăng bởi: Nghĩa Bài Đăng : 02/03/2021 04:27:40

Xem thêm các tin cũ hơn